Czym różni się zadanie jawne od niejawnego, jak zbudowane są polecenia i czego dokładnie wymaga od Ciebie komisja — na przykładach zgodnych z komunikatami i informatorem CKE.
Losujesz zestaw egzaminacyjny złożony z dwóch zadań: pierwsze pochodzi z opublikowanej przez CKE listy zadań jawnych i dotyczy lektury obowiązkowej, drugie jest niejawne — zawiera tekst, którego wcześniej nie znasz. Sam decydujesz, od którego zadania zaczniesz.
Możesz robić notatki i zaplanować obie wypowiedzi
Monolog do zadania jawnego i niejawnego — kolejność wybierasz Ty
Komisja zadaje pytania związane z Twoimi wypowiedziami
Próg zdania egzaminu to 30% punktów
Lista zadań jawnych na lata 2026–2028 została ogłoszona komunikatem dyrektora CKE z 30 sierpnia 2024 r. Obejmuje 76 zadań z 29 lektur obowiązkowych i obowiązuje przez trzy kolejne roczniki — możesz więc przygotować każde zadanie przed egzaminem. Najwięcej zadań, bo aż 9, dotyczy Dziadów cz. III.
Każde zadanie jawne ma identyczny, trzyczęściowy schemat:
1. Teza: np. „Konflikt Antygony i Kreona pokazuje, że prawa boskie (odwieczne, moralne) stoją wyżej niż prawa ustanowione przez człowieka — a ich zderzenie musi prowadzić do tragedii".
2. Argumenty z lektury: decyzja Antygony o pogrzebaniu Polinejkesa wbrew zakazowi; racje Kreona jako władcy stawiającego prawo państwowe ponad religijne; tragiczny finał, który dotyka obu stron.
3. Kontekst (wymagany!): np. filozoficzny — spór o prawo naturalne (od Sofoklesa po współczesność), religijny — nakaz grzebania zmarłych, albo literacki — podobny konflikt sumienia i prawa w Dziadach cz. III.
To wymóg odwołania się do czegoś spoza wskazanej lektury: innego utworu literackiego, filmu, obrazu, wydarzenia historycznego, koncepcji filozoficznej, biografii autora czy kontekstu religijnego. Kontekst ma pogłębiać argumentację, a nie być doklejonym ozdobnikiem — komisja ocenia jego funkcjonalność, czyli to, czy rzeczywiście pomaga omówić zagadnienie.
Drugie zadanie w zestawie nie jest wcześniej publikowane. Zawsze składa się z dwóch elementów: polecenia (temat w formie twierdzenia lub pytania z czasownikiem „omów") oraz załączonego materiału. To właśnie rodzaj materiału decyduje o typie zadania.
Analizujesz załączony tekst literacki (najczęściej wiersz lub fragment prozy) i odwołujesz się do wybranego tekstu kultury albo utworu literackiego.
Interpretujesz obraz, plakat, rzeźbę, reklamę, komiks lub grafikę. Drugim odwołaniem musi być utwór literacki — to wymóg polecenia.
Dotyczy języka, komunikacji, stylu lub stylizacji. Czasem polecenie dopuszcza odwołanie do własnych doświadczeń komunikacyjnych.
1. Odczytaj materiał: Krasicki ironicznie pokazuje, że ludzie wolą pochlebny fałsz od prawdy — Jan „kreujący" rzeczywistość zarabia więcej niż wierny prawdzie Piotr.
2. Zajmij stanowisko wobec pytania: np. „Sztuka ma prawo kreować rzeczywistość, ale jej wartość mierzy się prawdą o człowieku, nie pochlebstwem".
3. Drugie odwołanie: dowolny tekst kultury lub utwór literacki — np. Wesele Wyspiańskiego jako sztuka demaskująca iluzje, albo malarstwo Jacka Malczewskiego łączące realizm z symboliczną kreacją.
Czytaj polecenie do końca! W zadaniach językowych często pojawia się trzecia możliwość odwołania: własne doświadczenia komunikacyjne. W zadaniach ikonicznych jej nie ma — tam drugim źródłem musi być utwór literacki. To drobna różnica, która decyduje o poprawności całej wypowiedzi.
Wypowiedź ma przypominać miniaturową rozprawkę: stanowisko, argumentacja z dwóch źródeł, wniosek. Na egzaminie masz na nią około 5 minut.
Próbna matura ustna z feedbackiem według kryteriów CKE — zadanie jawne i niejawne, pomiar czasu, omówienie mocnych i słabych stron wypowiedzi. Online, także jednorazowo.
Umów próbny egzamin →